Dia Mundial das Missoes

Rev. Amu Diretor, Enkarregadu  Komunidade no maluk salezianu sira hotu.Ho respeitu tomak!Iha dia Mundial das Missões[Domingo, loron 22 Outubru 2017], ha’u hakarak fo hanoin fila fali ba ita hotu buat ne’ebe ita nia konstituisaun artigu 30  hateten:” Povu sira ne’ebe seidauk simu Evanjellu hetan husi Don Bosco atensaun no kuidadu espesial. Sira husu nafatin  ita atu mantein ita nia zelu apostóliku. Tan ne’e ita hare serbisu misionariu nu’udar ita nia kongregasaun nia karaktetistika essensial ida. Ho asaun misionaria ita hala’o ho pasiensia knaar evanjelizasaun no fundasaun Kreda nian iha grupu umanu ida. No knaar ida ne’e mobiliza esforsu edukativu no pastoral sira ne’ebe propiu husi ita nia karizma. Tuir ezemplu Maromak Oan nian, ne’ebe halo An hanesan loos nia maun alin sira, misionariu salezianu simu povu sira ne’e nia valor sira no partisipa iha sira nia terus no esperansa sira”.Reitor Mor nia surat kona ba mehi Kongregasaun ida nafatin misionária.Ha’u fó hanoin ba imi buat ne’ebé ita hotu hatene loos: Don Bosco, hori foin-sa’e kedas, hakarak sai misionáriu. Don Cafasso, hodi akompaña nia iha nia dixernimentu vokasionál, “taka tiha” dalan ne’e, hodi dehan katak nia lalika bá rai misaun sira (MB2,203-204); maibé nia rai metin ideál ne’e iha nia fuan no realiza tiha liu husi nia oan sira, hahú loron 11 fulan novembru. tinan 1875, hodi hili grupu ida husi nia salezianu dahuluk sira, ne’ebé nia sei haruka ba Amérika atu hatán ba nesesidade espirituál sira husi emigradu sira no lori Evanjellu ba povu sira ne’ebé seidauk hatene nia. Bainhira Don Bosco mate, salezianu sira iha Amérika sura ona na’in 153, eh 20% husi salezianu tomak iha tinan ne’ebá.No Don Paolo Albera hakerek iha nia surat ida iha tinan 1912, hodi refere ba Don Bosco: “Nia gosta liu ko’alia kona-ba misaun sira no hatene fanu ouvinte sira nia deseju atu sai misionáriu. Ha’u iha konviksaun maka’as katak dimensaun misionária mak aspetu esensiál no konstitutivu husi ita-nia identidade nu’udar Kongregasaun. Lee ita-nia dokumentu sira hametin liu tan konviksaun ne’e. Porezemplu, CG19 husu ba Kongregasaun atu hafoun fali “Don Bosco nia ideal, tanba nia hakarak Misaun sira sai Kongregasaun nia ansi permanente, parte husi ninia natureza no objetivu no Don Vecchi fali hakerek iha nia tempu: “Tanba sentidu misionáriu la’os aspetu opsionál de’it, maibé pertense ba espíritu salesianu nia identidade iha kualkér época no situasaun, iha Reitór Mor ho nia Konsellu nia programasaun ami propoin nia ba Ispetoria hotu nu’udar área importante atu tau matan bá. Ita hatene oinsá Don Bosco, ne’ebé la bá rai misaun ida, serbisu maka’as ho nia foinsa’e sira iha Valdocco atu halakan iha sira no iha ninia salezianu joven sira paixaun misionária ne’e, zelu ne’e ba Evanjellu nia difuzaun. Leitura sira, Boletim Salezianu no buat hotu ne’ebé nia sente oportunu, nia uza atu habelar mehi misionáriu ne’e.Ha’u la buka iha ne’e atu hato’o buat foun kona-ba tema ne’e. Ita iha dokumentu barak no furak loos; ha’u hakarak de’it subliña buat balun, ne’ebé ha’u lori iha ha’u nia fuan laran, iha buat ne’ebé ha’u bolu ha’u-nia mehi:a.- Dimensaun misionária tenke sai karakterístika ida iha ita ida-idak, nu’udar parte husi espíritu salezianu rasik. Ne’e la’os buat ruma ne’eb’e Irmaun balun aumenta, maibé parte esensiál husi ita-nia fuan pastorál. Hafoin, loos duni, ita-nia Irmaun barak sente konvite espesiál ida ne’e husi Na’i atu sai misionáriu ‘ad gentes’.b.- Atu ita-nia Kongregasaun sai fiel ba Evanjellu, Ba Kreda no ba Don Bosco, tenke kontinua atu sai misionária. Iha okasiaun sira seluk ha’u temi ona dezafiu misionáriu sira be ita hasoru iha kampu balun, iha ne’ebé ita tenke reforsa ita-nia misaun.c.- Ha’u repete iha ne’e ha’u-nia konvite ba sira hotu ne’ebé sente Na’i bolu ba ‘missio ad gentes et ad vitam’, no harohan atu sira simu no bele realiza vokasaun ne’e iha tempu loos, no ho dixernimentu adekuadu. Ha’u simu tiha surat sira husi Irmaun sira, liuliu joven sira, ne’ebé dehan mai ha’u katak sira hakarak sai mision’ariu, maibé sira-nia superiór (Diretór ka Provinsiál) dezanima ka bandu de’it sira. Hateke ba Don Bosco nia fuan, ha’u bele dehan katak loloos ema ida labele tau impedimentu ba Maromak nia bolu, no difikuldade lokál sira loloos labele teri netik deseju jenerozu hirak-ne’e. Ita nunka bele haluha, irmaun sira, katak Na’i sempre jenerozu liu fali ita.Ikusmai, ha’u fiar katak tempu to’o ona, no misain nia nesesidade sujere atu, ho maneira koordinada no ho Reitór Mor nia koñesimentu liu husi Konselleiru Rejionál no Konselleiru ba Misaun sira, ita bele oferese tulun husi provínsia sira ho vokasaun barak liu, iha tempu hanesan, durante tempu determinadu, ba Provísia sira seluk husi Kongregasaun. Provinsiál doben sira, hatudu lai jenerosidade! Don Bosco mós jenerozu liu iha nia tempu. Ha’u taka ona surat ne’e, ne’ebé ha’u hato’ó ba imi ho afetu no konviksaun metin, hodi lansa apelu ida ba ha’u-nia irmaun salezianu sira atu hanoin ohin loron ita-nia Kongregasaun, ita-nia Konsagrasaun no Misaun, hodi agradese Na’i Maromak don ida-idak nia moris nian. [Don Ángel FERNÁNDEZ ARTIME, SDB-Reitór Mor]!Ho biban ida ne’e ha’u hakarak fo hatene katak Padre Enio Esteves Ramalho, SDB ne’ebe nu’udar misionariu iha Ecuador, oras ne’e iha hela Timor hodi halo ferias. Nia sei fila ba Ecuador iha fulan Janeiru tinan 2018. Nia sei liu mos iha ita nia Komunidade hodi fahe ninia esperiensia misionariu no mos promove vokasaun missionaria. Ita akompanã  maluk salesianu nain sanulu resin sia ne’ebe husi ita nia vice-provinsia ITM  iha rai misaun hanesan iha: Portugal, Mosambique, Holland, Belgium, Amsterdan, Argentina, Ecuador, Brazil, Filipina, Turkia, Mongolia, Paraguay, Japan  no Malasya. Ita mos agradese ba ita nia misionariu sira ne’ebe oras ne’e dadaun iha ita nia Vice-Provinsia ITM husi: Portugal, Italia, Espanã, Filipina no India.Mai ita kontinua promove vokasaun misionaria ho espiritu Don Bosco nian iha ita nia misaun loron-loron nian ho orasaun.Comoro, loron 21 fulan Outubru 2017Pe. Apolinario Maria Ornai Neto, SDB-Provinsial